Wikia

Wikia Polska

Komentarze2

O licencjach plików

W związku z coraz uważniejszym zwracaniem uwagi na poprawnie opisane grafiki podczas konkursu na Wiki Miesiąca, oraz aby w jednym miejscu odpowiedzieć na dziesiątki wątków na forum, które powstały i powstawać będą, postanowiłem napisać krótki poradnik o licencjach plików, korzystając z własnego doświadczenia i ze stron pomocy dostępnych między innymi na Wikipedii, Wikimedia Commons i Nonsensopedii. Zachęcam do pisania ewentualnych pytań w komentarzach.

Czym właściwie jest licencja pliku?

W dużym skrócie jest to stan prawny grafiki określający zasady jej wykorzystania i rozpowszechniania. Tłumacząc z polskiego na nasze, każdy plik ma swojego autora, będącego jego właścicielem. Aby zapobiec powielaniu grafiki i móc zarabiać pieniądze za jej użytkowanie, dzieło jest objęte prawami autorskimi (copyright). W latach 80. powstała idea copyleft, czyli krótko mówiąc, zrzeczenia się praw autorskich, zezwalająca na używanie grafik. Od tego czasu powstało wiele wolnych licencji. Więc jak widać, cała zabawa polega na określeniu, czy grafika ma zastrzeżone prawa autorskie czy nie, a jeśli tak, jakie warunki muszą być spełnione.

Najważniejsze licencje

  • Copyright ze znanym wszystkim symbolem c w kółeczku. Oznacza, że prawa autorskie do grafiki są zastrzeżone, co za tym idzie, jej kopiowanie, przekształcanie i rozpowszechnianie to kradzież (tak, kradzież, nazywajmy rzeczy po imieniu). Niestety, pliki z tą licencją przeważają na serwerach Wikii, na większości projektów jedynymi grafikami, które nie podpadają pod copyright są logo i favikona. Jak rozpoznać, że plik ma tę licencję? Wystarczy spojrzeć na stopkę źródła grafiki (miejsca skąd ją wzięliśmy). Jeśli jest napisane Wszystkie prawa zastrzeżone lub All rights reserved, możemy być już pewni co do licencji pliku. Jedynym sposobem na używanie copyrightów zgodnie z prawem jest uzyskanie zgody autora. Najczęściej jest to możliwe w przypadku na przykład grafik z deviantART-a, czasem udaje też się przekonać profesjonalnego fotografa. Prośby należy wysyłać na adres mailowy, twórcy najczęściej chcą w zamian uznania ich autorstwa. Warto dodać, że copyrightami są również screenshoty z większości gier i programów, oraz ujęcia z filmów i seriali.
    • Fairuse – są to copyrighty w których autor przyzwala na ich rozpowszechnianie, więc w praktyce nie posiadają one praw autorskich. Są to m.in. tapety, niektóre grafiki na deviantART, memy, itp.
  • Public domain (domena publiczna, w skrócie PD) – ta licencja oznacza, że plik nie posiada praw autorskich, czyli można robić z nią co się chce. Są trzy drogi do tego, aby plik był PD.
    • Wygaśnięcie praw autorskich – po 70 latach od powstania grafiki prawa do niej wygasają i przechodzi on do domeny publicznej. Oznacza to, że PD są obrazy, filmy, zdjęcia które powstały przed 1943 rokiem.
    • Zrzeczenie się praw autorskich – gdy autor dobrowolnie nadaje swojemu dziełu licencję PD, należą do nich grafiki ze stron rządowych (na przykład ze strony NASA), posiadają je również grafiki wykonane w PRL oraz w ZSRR przed 1973 rokiem.
    • Grafiki niespełniające wymogów – są to m.in. symbole, niektóre loga, znaki drogowe, proste bohonazy z painta, małe fragmenty tekstu, na przykład hasło ze słownika czy urywek z gazety.
  • Rodzina Creative Commons – jest to zbiór wolnych licencji, chyba najczęściej używanych na Wikipedii i Wikii. Istnieje kilka wersji tej licencji, warunki korzystania z plików objętych nią można poznać po członach nazwy.
    • CC – skrót od Creative Commons, nazwa licencji.
    • BY – uznanie autorstwa – jeśli plik ma tę licencję, trzeba podać autora.
    • SA – skrót od Share-Alike – jeśli tworzymy przeróbkę grafiki z tą licencją, trzeba jej dać taką samą.
    • NC – od Non Commercial – użycie niekomercyjne, grafika może być użyta tylko na takiej stronie, na której nie ma reklam, w przypadku Wikii tylko na Nonsensopedii.
    • NDNo Derivative Works czyli bez dzieł pochodnych, nie można robić przeróbek grafiki.

Treści na Wikii są objęte licencją CC-BY-SA-3.0, co oznacza, że można robić co się chce, pod warunkiem podania autora i nadania tej samej licencji przeróbkom. Licencja CC może być jedynie nadana przez autora, tego typu grafiki znajdują się tylko w źródłach wolnych grafik, o których będzie potem.

  • GNU Free Documentation License w skrócie GFDL – licencja grafik z rodziny GNU, jej warunki są identyczne jak w CC-BY-SA i podobnie jak ona, może być nadana przez autora. Posiadają ją również grafiki ze strony prezydenta RP.
  • Free Artistic License (FAL) – licencja nadawana przez niektórych artystów, warunki identyczne jak w GFDL i CC-BY-SA.

Źródła wolnych grafik

Określanie licencji

Opis pliku

Porady

Więcej od Wikii

Losowa wiki